Δραστηριότητες



14/02/2013


ΠΕΡΙ ΕΓΩ


Στη πορεία ανάπτυξης του το εγώ απωθεί στο ασυνείδητο οποιαδήποτε απειλή που θα έφερνε σε δύσκολη θέση το άτομο. Αυτές οι απωθημένες σκέψεις λέγονται “σκιά”. Υπάρχει και η “καλή βιτρίνα” ή κοινωνικό πρόσωπο (persona). Για να διευκολύνουμε τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις π. χ επαγγελματική, συζυγική, γονική κλπ. Φοράμε την κατάλληλη persona. Μια persona πιο συγκεκριμένη από τις άλλες εκμεταλλεύεται και κυβερνά την επίγνωση με συνέπεια οι άλλες
persona να γίνονται σκιά. Έτσι έχουμε persona + σκιά= Εγώ. Όλες αυτές
οι εμπειρίες καταγράφονται στη μνήμη και είναι όσα γνώρισε το άτομο στη παιδική ηλικία, ότι διδάχτηκε από τους γονείς, τις αντιλήψεις των γεγονότων καθώς και την παραμόρφωση  που υφίσταται οι αναμνήσεις. Οι καταγραφές μπορούν να ξανά παιχτούν. Το κάθε γεγονός μπορεί να έρθει στη μνήμη ακόμα και να ξανά βιωθεί. Το κάθε άτομο έχει 3 καταστάσεις του εγώ που αποτελούν χωριστές και διακεκριμένες πηγές συμπεριφοράς, τη γονική, την ενήλικη και την παιδική κατάσταση του εγώ. Οι καταστάσεις αυτές είναι πραγματικές ο γονιός, ο ενήλικας και το παιδί εκπροσωπούν πραγματικούς ανθρώπους που υπάρχουν ή που
υπήρξαν κάποτε.

Οι 3 καταστάσεις του Εγώ

Γονική: περιλαμβάνει τις στάσεις και τη συμπεριφορά που έχουμε πάρει από εξωτερικές πηγές κυρίως από τους γονείς. Εξωτερικά εκφράζεται συχνά προς τους άλλους με μια στάση προκατάληψης, κριτικής ή προστασίας. Εσωτερικά γίνεται αισθητή σαν μια σειρά από παλιά
γονικά μηνύματα που συνεχίζουν να επηρεάζουν το εσωτερικό μας παιδί. Όταν ενεργείται, σκέφτεστε και αισθάνεστε όπως βλέπατε να κάνουν οι γονείς σας βρίσκεστε στη γονική κατάσταση του Εγώ.
Παιδική: περιλαμβάνει τις παρορμήσεις που διαθέτει φυσιολογικά το παιδί, τις καταγραφές από τα πρώιμα βιώματα του παιδιού, τις αντιδράσεις του και τις “θέσεις” του που έπαιρνε πάνω στον εαυτό του και τους άλλους. Εκφράζεται σαν μια παλιά συμπεριφορά από την
παιδική ηλικία. Όταν ενεργείτε και αισθάνεστε όπως κάνατε σαν παιδί τότε βρίσκεστε στην παιδική κατάσταση του εγώ.
Ενήλικη: δεν έχει σχέση με την ηλικία του εγώ. Είναι προσανατολισμένη στην καθημερινή πραγματικότητα και  την αντικειμενική συλλογή πληροφοριών. Είναι οργανωμένη, προσαρμοστική, έξυπνη και λειτουργεί δοκιμάζοντας την πραγματικότητα σκεπτόμενη τις πιθανότητες και αξιολογώντας λογικά. Όταν χειρίζεστε την καθημερινότητα, συλλέγετε δεδομένα και αξιολογείτε αντικειμενικά τότε βρίσκεστε στην ενήλικη κατάσταση του Εγώ. Οι άνθρωποι μπορούν να αισθάνονται, να μυρίζουν, να αγγίζουν, να μιλάνε, να ακούνε, να κοιτάνε και να ενεργούν από την κάθε κατάσταση του εγώ. Η κάθε μια της έχει το δικό της πρόγραμμα. Μερικοί άνθρωποι αντιδρούν από την μια κατάσταση του εγώ π.χ με τη γονική κατάσταση. Βλέπουν τον κόσμο όπως παρατήρησαν τους γονείς τους να τον βλέπουν δηλ. βλέπουν τον κόσμο με τα μάτια των γονιών τους. Η ικανότητα να αισθάνονται τον κόσμο μόνοι τους έχει μειωθεί ή παραμορφωθεί.




Πως διαμορφώνεται το εγώ

Η προσοχή (επίγνωση) είναι η ικανότητά μας να διακρίνουμε εκείνο που θέλουμε να αντιληφθούμε και να εστιάζουμε σε αυτό το ενδιαφέρον μας. Οι ενήλικοι που μας περιέβαλλαν όταν ήμαστε παιδιά αιχμαλώτισαν την προσοχή μας και τροφοδότησαν με δεδομένα το μυαλό μας με τη μέθοδο της επανάληψης. Έτσι μάθαμε ό,τι γνωρίζουμε. Χρησιμοποιώντας την προσοχή μας, διδαχτήκαμε μια ολοκληρωμένη πραγματικότητα. Μάθαμε πως να συμπεριφερόμαστε μέσα στην κοινωνία μάθαμε σε τι να πιστεύουμε και σε τι όχι,
 μάθαμε τι είναι αποδεκτό και τι όχι, τι είναι καλό και τι είναι κακό, τι είναι ωραίο και τι άσχημο, τι είναι σωστό και τι λάθος. Όλη αυτή η γνώση, όλοι αυτοί οι κανόνες και οι τρόποι επιβίωσης μέσα στον κόσμο μας κληροδοτήθηκαν.  Όταν πηγαίνουμε στο σχολείο, καθόμαστε στο θρανίο κι εστιάζουμε την προσοχή μας στα λόγια του δασκάλου.
Επίσης, διδασκόμαστε να τραβάμε την προσοχή άλλων ανθρώπων κι αναπτύσσουμε μια ανάγκη για προσοχή, που μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ανταγωνιστική. Τα παιδιά συναγωνίζονται ποιο θα κερδίσει την προσοχή των γονιών, των δασκάλων, των φίλων τους. «Κοίτα με! Κοίτα τι κάνω!
Είμαι εδώ!» Η ανάγκη για προσοχή συνεχίζεται κι εντείνεται, καθώς μεγαλώνουμε. Ως παιδιά, δεν είχαμε την ευκαιρία να επιλέξουμε τα πιστεύω μας, αλλά συμφωνήσαμε με τα δεδομένα που μας μεταβίβαζαν άλλοι άνθρωποι. Ο μόνος τρόπος αποθήκευσης πληροφοριών είναι δια
της συμφωνίας. Από τη στιγμή που θα συμφωνήσουμε, αποκτάμε την πίστη. Πίστη σημαίνει να αποδέχεσαι μια ιδέα άνευ όρων. Έτσι γίνεται η εκπαίδευσή μας όταν είμαστε παιδιά, εφόσον τα παιδιά πιστεύουν ό,τι τους λένε οι μεγάλοι. Το παιδί μαθαίνει πρώτα τα ονόματα των πραγμάτων: Μαμά, μπαμπάς, γάλα, μπουκάλι. Μέρα με τη μέρα, στο σπίτι, στο σχολείο, από την τηλεόραση, διδασκόμαστε πως να ζούμε και ποιος τρόπος συμπεριφοράς είναι ο αποδεκτός. Μαθαίνουμε πως να είμαστε άνθρωποι. Έχουμε σχηματίσει μια συγκεκριμένη εικόνα του τι είναι "γυναίκα" και τι "άνδρας". Μαθαίνουμε επίσης πως να κρίνουμε, ασκούμε κριτική στον εαυτό μας, στον πλησίον μας, στους άλλους. Εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας, τα οποία τόσο αγαπάμε, μ' ένα σύστημα
τιμωρίας και ανταμοιβής. "Μπράβο, είσαι καλό παιδί", μας λένε η Μαμά και ο Μπαμπάς, όταν κάνουμε αυτό που θέλουν. Όταν δεν το κάνουμε, είμαστε κακά παιδιά".Όταν πηγαίναμε ενάντια στους κανόνες, μας περίμενε η τιμωρία, ενώ όταν σεβόμασταν τους κανόνες μας περίμενε η ανταμοιβή. Μας τιμωρούσαν, αλλά και μας αντάμειβαν πολλές φορές την ημέρα. Γρήγορα αρχίσαμε να φοβόμαστε την τιμωρία, αλλά και το φόβο μήπως χάσουμε την ανταμοιβή. Η ανταμοιβή ήταν η προσοχή που μας έδειχναν οι γονείς μας ή άλλα άτομα του περίγυρου, όπως αδέλφια, δάσκαλοι και φίλοι. Έτσι, αναπτύξαμε σύντομα την ανάγκη να αιχμαλωτίζουμε την προσοχή των άλλων, ώστε να κατακτάμε την ανταμοιβή. Καθώς η ανταμοιβή ήταν κάτι ευχάριστο, εξακολουθούσαμε να κάνουμε ό,τι ήθελαν οι άλλοι για να μην τη στερούμαστε. Με το φόβο της τιμωρίας και το φόβο της μη ανταμοιβής, γινόμαστε κάτι που δεν είμαστε πραγματικά, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσουμε κάποιον άλλον.